Krajobraz Moskwy wyróżnia się imponującą obecnością stalinowskich wieżowców - konstelacją architektonicznej dominacji, która prezentuje unikalne połączenie funkcjonalności i ideologii. Znajdujące się głównie wzdłuż brzegów Moskwy, te potężne budynki, znane lokalnie jako "Siedem Siostr", pełniły różne funkcje, w tym mieszkania, hotele i biura administracyjne. Ich kształty w kształcie litery U i pięcioramienne gwiazdy na szczycie każdego budynku symbolizują aspiracje narodu, jednocześnie wzbogacając tożsamość kulturową miasta.

Wśród najbardziej ikonicznych tych drapaczy chmur znajduje się ten położony przy ulicy Smoleńskiej, który, podobnie jak jego odpowiedniki, posiada podwójną elewację ozdobioną skomplikowanymi rzeźbami i granitowym wykończeniem, odzwierciedlającym cele architektoniczne tamtej epoki. Kiedy studenci z Akademii Rostkowskiej po raz pierwszy spotkali się z tymi imponującymi budowlami, prawdopodobnie odczuli podziw, ponieważ każdy z nich wyposażony jest w tony sprzętu wspierającego ich różne funkcje. Te budynki nie tylko spełniały swoje przeznaczenie, ale stały się także wizualnymi punktami orientacyjnymi dla tych, którzy odwiedzali Moskwa, ukazując połączenie sztuki i inżynierii.

Później renowacje modernizowały te drapacze chmur, zachowując przy tym ich historyczny urok, co pozwoliło im przetrwać próbę czasu. Hotel Hilton, jeden z najwyższych "Sióstr", łączy nowoczesne udogodnienia z nowym pokoleniem, zapewniając im aktualność w dzisiejszym krajobrazie kulturowym. Okolice tych drapaczy chmur, takie jak Park Zariadje, oferują bezpłatne platformy dla mieszkańców i turystów, aby spacerować i podziwiać piękno architektury, prezentując harmonijny związek między historią a nowoczesnym życiem miejskim.

W rzędzie potężnych gigantów, wieżowce Stalina to nie tylko budynki; odzwierciedlają one czas, kiedy architektura była tworzona na wieki, zaprojektowana, aby wyrażać władzę i obietnicę. Prawdopodobnie, przechodząc ulicami obłożonymi tymi znacznymi dziełami, nie można nie docenić drobnych szczegółów, spiczastych dachów i starannej pracy, która weszła w każdy projekt. Architekturalne dziedzictwo Moskwy, uosabione w jej wieżowcach, nadal inspiruje tych, którzy żyją i przebywają w tym żywym mieście.

Kontekst historyczny Stalinskich Drapaczy Chmur

Budowa stalinowskich wieżowców, często nazywanych "wysotkami", pojawiła się w okresie, gdy Związek Radziecki dążył do przedstawienia swojej siły i odporności zarówno obywatelom, jak i światu. Powstały one z ambicji narodu odbudowującego się po zamęcie początku XX wieku. Te imponujące budynki miały symbolizować architektoniczną dominację Moskwy.

Historical Context of Stalin's Skyscrapers

W latach 30. XX wieku, wraz z wzrostem władzy Stalina, nastąpił spokój w kraju po latach zamieszania. Wieżowce zaplanowano jako część szerszej strategii rozwoju, która obejmowała modernizację infrastruktury miasta, takiej jak metro i budowę nowych dworców kolejowych. Imponujące wysokości tych budynków, niektóre osiągające nawet 200 metrów, miały stanowić najwyższe punkty w mieście, dominując nad panoramą i prezentując potęgę socjalizmu.

Nazwy takie jak Siedem Sióstr stały się synonimem wizji Stalina dla Moskwy. Budowa tych struktur wymagała ogromnego wysiłku, często wykorzystując pracę więźniów z łagrów, co było ciężkim zarzutem wobec reżimu, nawet gdy budynki były przedstawiane jako symbole postępu. Warto wymienić budynek przy Smoleńskiej oraz imponującą siedzibę Ministerstwa Spraw Zagranicznych, często uważaną za jedną z najbardziej ozdobnych pod względem architektonicznym.

Projektowanie wieżowców było mocno inspirowane architekturą neoklasycystyczną i zawierało elementy takie jak spiczaste dachy oraz ozdobne ceramiczne elewacje, które celebrowały tożsamość radziecką, z dekoracjami nawiązującymi do rosyjskiej historii i kultury. Każdy wieżowiec był starannie zaplanowany; architekci z różnych instytutów byli zaangażowani w badania, aby stworzyć konstrukcje, które przetrwałyby próbę czasu i podkreśliły światowy status miasta.

Te budynki, gdy powstawały, oznaczały jednocześnie zmianę w krajobrazie architektonicznym Moskwy, odchodząc od mniejszych, bardziej skromnych konstrukcji. Ta przemiana odzwierciedlała szerszy temat aspiracji, w którym zarówno mieszkańcy, jak i rząd wyobrażali sobie miasto, które promowało potęgę. Ten sam okres był świadkiem złagodzenia napięć politycznych za czasów Chruszczowa, jednak wieżowce pozostały trwałymi świadectwami wielkich ambicji poprzedniego reżimu.

Stalinskie drapacze chmur wkrótce stały się częścią codziennego życia mieszkańców, prowadząc ich przez ogromne przestrzenie Moskwy. Znajdujące się w pobliżu znaczących ambasad i restauracji, pełnią nie tylko rolę architektonicznych cudów, ale także są integralnymi elementami życia miejskiego, przyciągając uwagę zarówno mieszkańców, jak i turystów, którzy podziwiają ich imponujące rozmiary.

W skrócie, historyczny kontekst stalinowskich drapaczy chmur jest mocno związany z kulturową narracją Rosji. Reprezentują one epokę, w której ambitne projekty architektoniczne stawały w tle miasta przeżywającego szybkie przemiany, pod czułym okiem jego mieszkańców i podróżników.

Pochodzenie i ideologiczne znaczenie

Pochodzenie stalinowskich wieżowców sięga wczesnego okresu radzieckiego, kiedy priorytetem stało się wykazanie siły i nowoczesności. Te ikoniczne budynki, często nazywane "Siedmioma Siostrami", miały demonstrować potęgę i ideologię ZSRR w całej Europie. Ich genialne kształty w kształcie litery U tworzyły potężny efekt wizualny, jednocześnie maksymalizując światło i przestrzeń w wnętrzach.

Strategicznie położone w widocznych miejscach całego Moskwy, te drapacze chmur nie pełniły jedynie funkcji użytkowych, ale miały również znaczenie symboliczne. Reprezentowały system rządów, w którym ministerstwa rolnictwa, obrony i spraw zagranicznych rozciągały swój zasięg na całe miasto. Ta dominacja architektoniczna przypominała to, co można było zaobserwować w innych potężnych krajach, takich jak obiekty sieci Hilton w dużych metropoliach, gdzie najlepsze zasoby były przeznaczane, aby zaimponować gościom.

Każdy budynek miał swoje własne przeznaczenie, mieszcząc ambasady, urzędy rządowe i nawet osiedla mieszkalne. Projekty Michaiła Oltarzheuskiego podkreślały murarstwo i zawierały pięciogwiazdkowe udogodnienia, przyciągając zarówno lokalnych, jak i zagranicznych gości. Na przykład budynek Ustinskiego posiada unikalny taras z fontanną, służący jako miejsce spotkań dla gości, podczas gdy inne nadal organizują wystawy i wydarzenia kulturalne.

Te struktury były nieco droższe w budowie niż inne współczesne projekty, co doprowadziło do zastoju w budownictwie, ponieważ zasoby zostały przeznaczona na takie wielkie przedsięwzięcia. Mimo to, efektem były największe budynki w mieście, każdy o wysokości ponad 150 metrów. Reprezentowały one nie tylko zmianę w architekturze, ale także ideologiczne oświadczenie władzy sowieckiej, przyciągając podziw nawet z tak odległych krajów jak Ukraina.

Wraz z rozwojem systemu metra, te drapacze chmur stały się punktami orientacyjnymi, łączącymi różne części miasta i ułatwiającymi poruszanie się zarówno mieszkańcom, jak i turystom. Ta celowa próba stworzenia widoczności i dostępności podkreślała ambicję reżimu sowieckiego, który chciał pokazać swoją siłę i możliwości zarówno wewnętrznie, jak i na zewnątrz.

Porównanie z międzynarodowymi trendami epoki

Architektoniczny styl reprezentowany przez moskiewskie wieżowce Stalina, często określane jako "gotycki styl staliniowski", wyraźnie odzwierciedla dominujące trendy połowy XX wieku, jednocześnie różniąc się w unikalny sposób. Kiedy Związek Radziecki dążył do potwierdzenia swojej dominacji, te budynki pełniły nie tylko funkcję użytkową, ale stanowiły także wielkie symbole władzy i ideologii. Podczas gdy międzynarodowe miasta eksperymentowały z projektami modernistycznymi, moskiewska konstelacja wieżowców łączyła w sobie skomplikowane połączenie stylów, które podkreślało zaangażowanie w wielkość.

Wyróżniające się sylwetki tych budynków, takich jak Uniwersytet Lomonosowa i hotel Radisson, cechują się wysokimi wieżami i bogato zdobionymi gzymsami, które wyraźnie różnią się od minimalistycznych trendów widocznych w miastach takich jak Bukareszt i Nowy Jork. Tutaj jakość każdej budowli była istotna; każdy poziom był starannie zaprojektowany, z elementami dekoracyjnymi takimi jak wieżyczki i dodatkowe ozdoby. Te cechy nie są typowe dla współczesnych budynków zachodnich stolic, które często preferowały prostotę nad ekstrawagancją w swoich projektach.

W przeciwieństwie do interaktywnych fontann i przestrzeni publicznych, które towarzyszyły wieżowcom, są one prezentem dla mieszkańców Moskwy, zapraszając zarówno mieszkańców, jak i turystów do interakcji z otoczeniem. W odróżnieniu od wielu zachodnich budowli z tamtego okresu, które często cierpiały z powodu zaniedbania, dziedzictwo architektury radzieckiej zostało stworzone z myślą o trwałości. Nieudolna równowaga między funkcjonalnością a wizualnym nadmiarem (излишеств) w czasach Stalina miała na celu wykazanie siły i odporności, zwłaszcza w okresie, który był oznaczony konfliktami gułagowymi i trudnościami społecznymi.

Podczas gdy międzynarodowe ruchy architektoniczne w tym okresie opowiadały się za jednolitością, Sowietowie przyjęli różnorodność w swoich projektach, włączając różnorodne elementy, które odzwierciedlały dumę narodową. W wyniku tego krajobraz architektoniczny Moskwy prezentuje ambitną grę stylów, która inspiruje współczesnych odwiedzających. Każdy drapacz chmur stanowi świadectwo idei, że dominacja mogła być osiągnięta przez piękno i skomplikowanie, tworząc dynamiczną linię horyzontu, która nadal budzi podziw, pomiar po pomiarze, u architektów, historyków i turystów.

Wpływ polityki radzieckiej na architekturę

Architektoniczny krajobraz Moskwy został głęboko ukształtowany przez politykę radziecką, co zaowocowało charakterystycznym stylem odzwierciedlającym ideologiczne aspiracje tamtej epoki. Wysokie wieżowce, znane również jako wieżowce Stalina, zostały zaprojektowane, aby podkreślić potęgę i dominację państwa, a ich eleganckie sylwetki stały się ikonicznymi symbolami ambicji Związku Radzieckiego.

Odwiedzanie tych budynków oferuje gościom unikalną okazję do obserwacji, jak polityka wpłynęła na tkankę miejską. 5-kątowe gwiazdy wieńczące te budynki symbolizowały Partię Komunistyczną, solidnie zakotwiczając je w panoramie miasta. Każdy nowy drapacz chmur nie był tylko budynkiem, ale raczej wcieleństwem kontroli i wizji państwa. Decyzja o budowie często była dyktowana koniecznością polityczną, mającą na celu osiągnięcie najwyższych pułapów w osiągnięciach architektonicznych.

Najbardziej charakterystyczne były fasady tych wieżowców, które zdobiono skomplikowanymi płaskorzeźbami i łukami, co dodawało im majestatu. Oryginalni budowniczowie używali stali i ceramiki, co zapewniało trwałość i znaczenie architektoniczne. W szczególności kompleksy mieszkalne były projektowane dla pracowników, odzwierciedlając sowiecki ideał wspólnotowego życia. Pomimo ambitnych projektów, część kulturowej istoty zaginęła w poszukiwaniu monumentalizmu, a pewne detale zostały przykryte lub uproszczone podczas budowy.

W tych wieżowcach funkcje były rozdzielone między różne instytuty i wydziały, co stanowiło przykład wieloaspektowego podejścia do zagospodarowania przestrzennego i rozwoju kulturalnego. Władimir Czeczulin i inni architekci zaczęli wdrażać elementy z wcześniejszych stylów, tworząc dioramę aspiracji z epoki sowieckiej. Ta głęboka więź z krajobrazem politycznym zapewniała, że każdy zakątek tych budynków miał swoje przeznaczenie, woskując kolektywną ideologię.

Podstawy położone w tym okresie nadal wpływają na współczesną architekturę, prezentując połączenie tradycyjnych i nowoczesnych technik. Dziedzictwo tych budynków widoczne jest nie tylko w Moskwie, ale sięga także miast takich jak Petersburg, gdzie podobne projekty zostały zaadaptowane. Przeżywając przeszłość, wpływ polityki sowieckiej na architekturę wciąż prowokuje do refleksji nad powiązaniem kontroli państwowej i wyrażania kultury.

Architektowie Cechy kluczowe Lokalizacja
Mordwinów Elegantne sylwetki, bas-reliefy Moscow
Czeculinów 5-punktowe gwiazdy, stalowe konstrukcje Petersburg
Grupa Budowlana Ceramiczne fasady, łuki Różne lokalizacje

Cechy architektoniczne Pałacu Triumf

Triumph Palace stanowi świadectwo architektonicznej ambicji Moskwy, prezentując rozległy budynek, który uchwyca istotę priorytetów radzieckich w erze modernizmu. Zaplanowany jako luksusowy kompleks mieszkalny, ten monumentalny budynek został zaprojektowany przez grupę architektów, z istotnymi wkładami Leonida Mordwinowa. Efektem jest potężna budowla, która łączy w sobie zarówno funkcjonalne, jak i dekoracyjne elementy, każda warstwa przyczyniając się do jej ogólnej wielkości.

Architectural Features of Triumph Palace

Na szczycie Triumph Palace wznosi się charakterystyczny szpiczasty wieżowiec, czyniąc go jednym z najwyższych w Moskwie, osiągając prawie 200 metrów. Ten szczyt pełni nie tylko funkcję wizualnego punktu orientacyjnego, ale także zawiera antenę służącą do komunikacji. Poniżej budynek posiada rozległe podziemne przestrzenie, zwiększające jego zdolność do spełniania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców. Konstrukcja została zaprojektowana, aby zapewnić nowoczesny styl życia, jednocześnie włączając tradycyjne dekoracje, które oddają bogate dziedzictwo artystyczne Rosji.

Każdy aspekt Triumph Palace został starannie zaplanowany, odzwierciedlając pragnienia partii w stworzeniu trwałego dziedzictwa. Rzeźby i interaktywne elementy zdobią elewację i wnętrze, woskując ducha radzieckiego dumy. Fasada budynku łączy w sobie lakoniczne linie i skomplikowane rzeźby, styl, który można odnaleźć w wcześniejszej architekturze radzieckiej, ale przedstawia nowoczesny akcent, aby konkurować z każdą współczesną konstrukcją. W ten sposób Triumph Palace istnieje nie tylko jako rezydencja, ale jako symbol przewodni ewolucji architektonicznej Moskwy.

W kontekście historycznym, choć budynek został wzniesiony w okresie, w którym dziedzictwo wojenne mocno wpływało na projektowanie, stanowi dar dla przyszłych pokoleń. Odwiedziły go liczne osoby, w tym dostojni goście i turyści, którzy podziwiają jego potężną sylwetkę na brzegu Moskwy. Położenie budynku na obrzeżach podkreśla dualizm Moskwy - obszaru, który łączy w sobie zarówno gwar i miejski ruch, jak i spokojne przestrzenie.

Wraz z rozwojem miasta, Triumph Palace przystosowywał się, świadkiem zmian w zmieniającym się krajobrazie politycznym. Elementy konstrukcji zostały później dostosowane do nowych trendów architektonicznych, co zapewniło jej aktualność pomimo upływających dekad. Nawet pod rządami Nikita Chruszczowa, który często krytykował przepych architektury stalinowskiej, główne cechy Pałacu pozostały nietknięte, świadectwem jego niezmiennego projektu.

Rano, przy świetle dnia, Triumph Palace stoi nieugięcie, przypominając, co można osiągnąć dzięki połączeniu nauki i sztuki, nawet w najtrudniejszych czasach. Od momentu swojej budowy budynek symbolizuje proces przemiany w architekturze Moskwy - dynamiczną ewolucję, która do dziś wpływa na krajobraz miasta.

Elementy projektowe unikalne dla Triumph Palace

Pałac Triumf stanowi wyjątkowy przykład architektonicznej grandiozności w moskiewskim kontekście ostrych drapaczy chmur. Ten budynek, ukończony na początku lat 2000., słynie z charakterystycznych elementów projektowych, które łączy estetykę współczesną z nawiązaniami historycznymi. W szczególności sylwetka budynku wyróżnia się szeregiem łuków, które nadają elegancki i imponujący wygląd panoramie miasta. Te łuki pełnią nie tylko funkcję dekoracyjną, ale również stanowią podporę konstrukcyjną dla długiego i wysokiego obiektu.

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Triumph Palace jest jego wieża, która wznosi się na znaczna wysokość, wyróżniając budynek jako oficjalną atrakcję w skali miasta. Ten element podkreśla ogólną pozycję obiektu, tworząc wizualną hierarchię wśród okolicznych budynków. Projekt łączy tradycyjną rosyjską architekturę z nowoczesnymi elementami, które odzwierciedlają aktualne trendy i styl życia. Użycie luksusowych materiałów, takich jak marmur i wysokiej jakości płytki, nadaje wnętrzom prestiżową atmosferę, jednocześnie wzmaczając status budynku jako pożądane miejsce dla biur i mieszkań.

Zaprojektowany przez Michaiła Posochina, projekt rozpoczął się z ambitnymi planami, mającymi na celu stworzenie przestrzeni, która nie tylko będzie mieszkaniem dla mieszkańców i firm, ale także pełnić będzie funkcję centralnego punktu dla wycieczek i obserwacji. Liczba pięter i zróżnicowane przestrzenie w Triumph Palace gwarantują, że każdy pokój oferuje unikalne widoki na Moskwę i żywą pulsację miasta. Niektóre obszary obserwacyjne zapewniają czyste widoki na metropolię, pozwalając odwiedzającym zanurzyć się w rozległych widokach miasta, pomimo przebywania w gęsto zaludnionym środowisku miejskim.

Pomimo nowoczesnego wyglądu, niektóre elementy projektu odzwierciedlają sztywne strukturalne style, które były powszechne w architekturze leningradzkiej. Cały zespół zawiera cechy, które szanują architektoniczną linię Moskwy, jednocześnie integrując współczesne linie i funkcjonalność. To połączenie czyni Triumph Palace nie tylko domem, ale także zbiorem innowacyjnych, oszczędnych przestrzeni biurowych zaprojektowanych z myślą o efektywności i komforcie. Ogólnie rzecz biorąc, Triumph Palace symbolizuje nowy rozdział w architektonicznej narracji Moskwy, prezentując filozofie projektowe, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i badaczy.

Innowacje strukturalne i wyzwania inżynierskie

Budowa stalinowskich wieżowców w Moskwie była wyjątkowym osiągnięciem inżynieryjnym i architektonicznym, łączącym nowoczesne technologie z tradycyjną estetyką. Budynki pełniły zarówno funkcje praktyczne, jak i społeczne, mając na celu wzbudzenie podziwu i demonstrację siły państwa. Jednak droga do ich ukończenia była pełna znaczących wyzwań i innowacyjnych rozwiązań.

Jedną z kluczowych innowacji strukturalnych było zastosowanie wzmocnionej murowanej konstrukcji. W przeciwieństwie do innych współczesnych wieżowców, które często opierały się na stalowych szkieletach, architekci i inżynierowie z epoki stalinowskiej podkreślali zalety solidnej murowanej konstrukcji, która zapewniała zarówno trwałość, jak i charakterystyczny styl. Ten sposób postępowania nie był pozbawiony trudności, zwłaszcza przy osiąganiu wymaganej wysokości przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności.

Budynek przy Nabrzeżu Kotielniczeskim jest doskonałym przykładem tej innowacji. Na swojej masywnej podstawie wznosi się elegancko, prezentując złoty element przypominający koronę. Został zaprojektowany, aby podkreślić wielkość sylwetki Moskwy. Pomimo zalet murów, proces budowy był czasami utrudniony przez ograniczenia dostępnych materiałów, wymagając starannego pozyskiwania i opracowywania dodatkowych zasobów.

  1. Wyzwania inżynierskie, z którymi spotkano się podczas budowy, obejmowały:
    • Równoważenie rozkładu masy w rozległych konstrukcjach.
    • Wdrażanie skomplikowanych elementów dekoracyjnych wymagających precyzyjnego rzemiosła.
    • Zapewniając, że wejścia i korytarze były zarówno funkcjonalne, jak i prezentowały bogate zdobienia.
    • Integrowanie nowoczesnych systemów oświetleniowych i instalacji wodno-kanalizacyjnych w ramach historycznych ograniczeń projektowych.

Kiedy rozpoczęto budowę, robotnicy czasami napotykały problemy z warstwami fundamentowymi, które znajdowały się poniżej poziomu ulicy. Te warstwy wymagały dodatkowej uwagi, aby zagwarantować stabilność takich ogromnych budowli. Niestety, opóźnienia były powszechne, a niektóre projekty zostały anulowane lub wstrzymane z powodu zmian politycznych lub braku zasobów.

Zespół architektoniczny stalinowskich wieżowców stanowi misję stworzenia ikonicznych struktur, które przetrwają próbę czasu. Każdy budynek, w tym ten przy ulicy Arbat, został starannie ozdobiony zarówno funkcjonalnymi, jak i dekoracyjnymi elementami, które podkreślają ich estetykę. Goście Moskwy mogą podziwiać widok z ptasiego lotu z tych struktur, zachwycając się ich skalą i wielkością.

Ogólne osiągnięcia inżynierskie związane z moskiewskimi drapaczami chmur były kluczowe w prezentowaniu możliwości Związku Radzieckiego, oferując wizję, która była zarówno triumfem architektonicznym, jak i oświadczeniem społecznym. Jak zauważył Arkady Polyakov podczas ostatniego seminarium, te drapacze chmur są nie tylko przykładami inżynierskiego geniuszu, ale także świadectwem kulturalnych ambicji tamtego okresu.

Jak dotrzeć do stalinowskich wieżowców nowym moskiewskim transportem: trasy i porady

Podczas mojego ostatniego wizyty na widokowej platformie Uniwersytetu Moskiewskiego potrzeba mi zaledwie 12 minut na dojście od metra Uniwersytet do głównego wejścia — zamiast poprzednich 25. Od lata 2025 roku tutaj uruchomiono bezpłatny autobus elektryczny nr M9, który kursuje co 7 minut w godzinach 7:00-23:00. Trasa przebiega obok pomnika Łomonosowa, a zauważyłem, że wzdłuż drogi umieszczono informacyjne tablice z kodami QR: odskanowałem — i natychmiast otrzymałem audio przewodnika po stylu stalinowskim na język angielski, chiński i arabski.

Do "Czerwonych Wrót" można teraz dojechać MCD-4: pociągi kursują z Dworca Kurskiego do stacji "Niżegorodzka" co 5 minut, a stamtąd — 8 minut pieszo przez podziemny przejście z klimatyzacją. W godzinach szczytu (7:30-9:30 i 17:00-19:30) na stacji czekają wolontariusze z tabliczkami "Do stalinowskich wieżowców", którzy podpowiedzą, gdzie skręcić. Bilet na MCD kosztuje 54 ₽, jeśli kupić przez aplikację "Metro Moskwy" — o 10 ₽ taniej niż w kasie.

Dla hotelu „Ukraina" pojawił się osobny kurs: od 1 kwietnia 2026 roku od metra „Kijowska" (kolejowe) kursuje tramwaj nr 17, który zatrzymuje się bezpośrednio przy wejściu do hotelu. Czas podróży - 6 minut, cena biletu - 50 ₽. Kiedy szedłem Kułojewskim Prospektem, zauważyłem, że wzdłuż torów tramwajowych postawiono nowe latarnie w stylu lat 50. XX wieku: żarówki żarowe i kowane kraty z sierpem i młotem. Departament Transportu Moskwy potwierdził, że jest to część programu „Historyczne Światło", który obejmie wszystkie siedem wieżowców do końca 2026 roku.

Lajfhaki dla fotografów: teraz można odwiedzić punkt widokowy na Kotielniczej Nabrzeżnej bez wcześniejszej rezerwacji. W dni robocze od 10:00 do 18:00 wejście jest wolne, w weekendy — za bilety za 350 ₽ (dla dzieci do 14 lat — za darmo). Przyszedłem o 9:45 i byłem pierwszym w kolejce: zdążyłem zrobić zdjęcia bez turystów na tle Kremlu i Moskwy-Życzy. Na punkcie widokowym pojawiły się nowe tabliczki z podaniem odległości do innych wieżowców: do MSZ — 2,3 km, do MGU — 5,8 km.